Psychologie - 20 gesprekken met Christus
Twaalf jaar geleden, in het najaar van 1996, leerde ik de bijzondere man kennen die ik hieronder Michel zal noemen. Michel woonde toen al zes jaar in de psychiatrische kliniek waar ik als laatstejaarsstudent psychologie aan een stage was begonnen. Begin jaren negentig had hij zich vrijwillig aangemeld met de boodschap dat hij Christus was en in de overtuiging dat de psychiaters hem na enig onderzoek wel een "attest van weldenkendheid" zouden verstrekken. Daarmee zou hij dan naar het Vaticaan tuigen, teneinde ook officieel als de nieuwe Christus te worden erkend. Klinkt erg logisch allemaal.
Toch is het een beetje anders uitgedraaid. Zijn attest heeft Michel nooit gekregen. Wel is hem toen meteen duidelijk gemaakt dat hij niet Christus, wel gek was. Met daarbij de raad om toch maar meteen voor een wat langere, residentiële behandeling te opteren.
Voor Michel was dat het begin van een voorlopig einde. In geen tijd werd zijn olijke megalomanie weggespoeld door de angsten van iemand die niemand meer was. Naarmate de maanden en jaren verstreken, werden die angsten weer draaglijker, maar van de schaterende, praatzieke man van weleer bleef niet veel meer over. Michel sleet zijn dagen in eenzaamheid en stilzwijgen, in elkaar gedoken in een zeteltje, alleen maar vergezeld van de reputatie niet of nauwelijks aanspreekbaar te zijn. "Een moeilijk geval, tenzij je hem met rust laat."Die reputatie vond ik nogal eigenaardig. In zijn dossier had ik namelijk toch net kunnen lezen dat hij vragende partij was voor gesprek. "Patiënt zoekt iemand om zijn ganse verhaal bij te kunnen doen." Dat is niet helemaal hetzelfde als: "Laat me godverdomme met rust." Dus besloot ik het erop te wagen. Ik zou Michel opzoeken, hem uitnodigen voor een gesprek — waarna dan wel zou blijken hoe moeilijk het allemaal lag en of er misschien toch mogelijkheden waren om zijn bestaan, hoe gek ook, nieuw leven in te blazen.
Vandaag leeft Michel allang niet meer in zo'n kliniek. Kort na het einde van mijn stage is hij er ook zelf vertrokken. Sedertdien leeft hij zelfstandig, samen met zijn labrador, en dat lukt hem uitstekend, nu al twaalf jaar lang aan een stuk. De eerste jaren na zijn ontslag uit de kliniek bezocht ik hem nog ongeveer één keer om de veertien dagen. Tegenwoordig zien we elkaar nog hooguit twee keer per jaar. Wat overigens een levensgroot verschil is met nooit.
De betrekkelijke vanzelfsprekendheid waarmee deze intelligente, grappige en jazeker: ook knettergekke man vandaag in het leven staat, levert een zoveelste ontroerend bewijs voor de waanzinnige aard van een nog steeds wijdverbreide psychiatrische ethiek die gekken als een maatschappelijk gevaar definieert en ze opsluit in klinieken, diep in de bossen, veilig uit het oog en uit het oor van wij de serieuze mensen. Een ethiek die bakken geld pompt in de continuering van levens die je nauwelijks menswaardig kan noemen, terwijl de alternatieven, tien keer zo efficiënt voor nog geen tiende van de prijs, voor het rapen liggen. Waarmee ik overigens niet wil zeggen dat geen enkele gek gevaarlijk is. Maar je hoeft toch ook geen gek te zijn om wel gevaarlijk te zijn.
De volgende weken verschijnen op Terzijde de verslagen van de twintig gesprekken die Michel en ik eind 1996, begin 1997 in de kliniek met elkaar hebben gehad. Eén voor één in chronologische volgorde. Natuurlijk verschijnen ze grondig herwerkt. Gegevens die het mogelijk zouden maken de man te identificeren, werden gewijzigd of geschrapt.
Wat ik met het wereldkundig maken van dit materiaal beoog is eenvoudig. Als de lezer erin slaagt zich te verwonderen over de menselijkheid en de innerlijke rijkdom van iemand die nochtans terecht een paranoïcus wordt genoemd, dan ben ik al in mijn opzet geslaagd.
1. De voorspellingen
2. Het Laatste Testament
3. Kleine, lelijke Christus
4. Het spacesterrenschip
5. De witkielen
6. De buitenvlieger
7. Cannabis Christus
8. Christus wacht
9. Christus zwijgt
10. De brandende vuilnismand
11. Niet stichtelijk, eerwaarde
12. Christus op vrijersvoeten
13. Christus wordt Christus
14. Psycholoog in ongenade
15. De zeventien dimensies
16. Iris/Isis
17. De gruwelmeester
18. Verjaagd uit Zijn kerk
19. Christus eerste klas
20. Afscheid van Christus?
Noot. Materiaal uit de reeks 20 gesprekken met Michel Christus mag enkel worden overgenomen mits voorafgaande toestemming van de auteur.