De wereld - De "War on Terror"
Maandag 09 oktober 2006
De driedelige BBC-documentaire The Power of Nightmares (2004, deel 1, deel 2, deel 3) schetst een onthullend dubbelportret van de twee extremistische bewegingen die vandaag de geopolitieke agenda bepalen. Zowel de Neo-Cons rond George W. Bush en Dick Cheney als de Islamisten rond Ayman al-Zawahiri en Osama Bin Laden schoten wortel in het na-oorlogse Amerika van de late jaren veertig. Het begon in de hoofden van twee mannen, op een spreekwoordelijke boogscheut van elkaar.
Allebei verbolgen over de almaar liberaler wordende samenleving om zich heen, legden de Joods-Duitse inwijkeling en politiek filosoof Leo Strauss en de Egyptische inwijkeling en onderwijsdeskundige Saïd Qutb onafhankelijk van elkaar de fundamenten van twee radicale ideologische antwoorden op het maatschappeljk débâcle dat ze meenden te ontwaren.
Voor de goede zaak
Strauss stelde vast dat de Amerikaanse politieke klasse haar geloofwaardigheid en voorbeeldfunctie zo goed als volledig was kwijtgespeeld. Nog in de schaduw van de Tweede Wereldoorlog was ze niet meer in staat de bevolking te verenigen rond welke verhalen van een gouden toekomst dan ook. Ieder ging steeds vaker zijns weegs in een almaar individualistischer, relativistischer, bijna nihilistische Amerikaanse maatschappij, die volgens Strauss op termijn alleen maar kon standhouden als dat woekerend individualisme tijdig een halt werd toegeroepen. De bevolking moest zich weer als één volk achter een Hoger Doel kunnen scharen.
Qutb van zijn kant, in 1948 naar de VS gekomen om er het onderwijsstelsel te bestuderen maar geschokt door wat hij er had aangetroffen, keerde al in 1951 naar Egypte terug. Tot zijn afgrijzen stelde hij vast dat ook zijn vaderland stilaan doordrongen raakte van westerse, liberale invloeden. Qutb zag het doembeeld van de totale verwesterlijking van de moslimwereld, nam ontslag bij de pro-westerse regering en kwam in geen tijd aan het hoofd te staan van een moslimbroederschap dat zich tot doel stelde de opgang van het westers individualisme in de Islamitische regio te stuiten en het volk weer te verenigen rond een Hoger Doel.
Angst als wapen
In de VS begrepen Leo Strauss en zijn volgelingen, waaronder Paul Wolfowitz, later ook mensen als Donald Rumsfeld en Richard Perle, dat de geschiedenis had aangetoond dat een bevolking zich bij uitstek verenigt wanneer ze angstig is. Bovendien kenden de Neo-Cons hun Plato: degelijk staatsbestuur kan nobele leugens vereisen. Een kleine schare van wijzen mag weten wat de massa maar beter nooit doorziet. De Amerikanen zouden hun grootsheid herwinnen door zich weer als One Nation Under God achter hun leiders te scharen om een universele dam op te werpen tegen de boosaardigste dreigingen des werelds - zo nodig geënsceneerd of eenvoudigweg gefantaseerd. Samen met Ronald Reagan loog Rumsfeld nobel over de dreiging van het Evil Empire. Samen met George Bush Jr. liegt Rumsfeld vandaag nobel over de dreiging van Al Qaeda en de Axis of Evil. Tussendoor logen Rumsfeld en de anderen evengoed en even nobel, het viel alleen wat minder op. De beelden van een nog jonge Donald Rumsfeld die van leer trekt tegen de straatarme Sovjets zijn ontluisterend.
In Egypte ondertussen ontdekten ook Qutb en zijn volgelingen, waaronder gaandeweg Ayman al-Zawahiri, dat de geschiedenis had aangetoond dat een bevolking zich bij uitstek verenigt wanneer ze angstig is. Plato was aan de Islamisten niet besteed: de lokale pro-westerse regimes zouden met grof geweld worden omvergeworpen en het volk zou verschrikt de bescherming opzoeken van haar nieuwe leiders met hun Islamitische wet. De Islamisten pleegden een mislukte moordaanslag op de Egyptische president Gamal Abdel Nasser en vermoordden met meer succes diens opvolger Anwar al-Sadat. De Islamisten grepen de macht in Iran. De Islamisten terroriseerden de Algerijnen. Tussendoor moordden de Islamisten evengoed, het viel alleen wat minder op.
CIA ♥ Osama
Medio tachtiger jaren bonden beide ideologieën een gezamenlijke strijd aan. Ze vochten letterlijk zij aan zij in het door de Sovjets bezette Afghanistan. Voor de Islamisten waren de Sovjets een factor die de vorming van een Afghaanse Islamstaat verhinderde. Voor de Neo-Cons onder Reagan was de Sovjet-Russische bezetting een succes voor het Evil Empire dat door de Nation Under God moest worden gestopt. Hun gezamenlijke strijd zou verpersoonlijkt worden in de figuur van Osama Bin Laden. De gewiekste Saudische miljardairszoon, onder de indruk van het Islamistische gedachtengoed, was eerder al op eigen kracht naar Afghanistan afgezakt om er zich aan te sluiten bij het vrijheidsleger rond ondermeer al-Zawahiri. Gaandeweg zou ook de CIA hem omhelzen met bijkomende militaire en financiële middelen die van hun gezamenlijke missie een succes moesten maken.
Naar het einde van de jaren tachtig was de Sovjet-Unie zo goed als geïmplodeerd. Het Evil Empire was groot maar arm, zwak en leeg. Het Sovjet-communisme was uitgedraaid op een historische mislukking. Uit miserie beval Michaïl Gorbatsjov de terugtrekking uit Afghanistan. De Islamisten waren euforisch. Het was hen gelukt het gigantische Rode Leger te verdrijven. God stond duidelijk aan hun kant. De weg lag nu open voor een herhaling van dit succes elders in de moslimwereld. Alleen leken de dingen bij nader inzien niet meer zo te vlotten. Zonder de CIA was het toch allemaal wat moeilijker. De Sovjet-Unie zou trouwens ook wel zonder hun goddelijke triomf (en zonder de CIA Under God) in elkaar zijn geploft. Niet meer in staat om pro-westerse regimes in de regio aan het wankelen te brengen, veranderden ze midden de jaren negentig van tactiek: voortaan zou het Westen ook rechtstreeks geviseerd worden. De USS Cole, de VS-ambassades in Afrika en later - mooi volgens de wensen van het neoconservatieve PNAC trouwens - 9/11.
De "War on Terror"
Ondertussen leek het voor de Neo-Cons alsof ze het slachtoffer waren geworden van hun eigen succes. Afghanistan mocht dan wel bevrijd zijn van het Evil Empire: vervelend genoeg was korte tijd later dat Evil Empire zelf voor de bijl gegaan. Het Rode Gevaar, met zijn nucleaire overwicht, zijn geheime superwapens en zijn boosaardige plannen voor een communistische wereldheerschappij was als een zeepbel uit elkaar gespat. De Staat van het Kwaad, die de Amerikanen decennia lang als Nation Under God in de ban had gehouden, was niet meer. Trouw aan hun ideologie van de verbindende angst gingen de Neo-Cons op zoek naar een nieuwe, in de kern reële dreiging - om ze andermaal op te blazen tot mythische, wereldbedreigende proporties. Zich bewust van de gewijzigde aanpak van de Islamisten was de keuze gauw gemaakt. De sporadische dreiging die uitging van de groep rond al-Zahawiri en Bin Laden en het eerder beperkte gevaar dat andere groepen hun terroristische praktijken zouden kopiëren, werden door de Neo-Cons vakkundig opgeklopt tot een wereldwijd, supergeorganiseerd en hoogtechnologisch terreurnetwerk genaamd Al Qaeda, met wakkere en slapende cellen, met tientallen bunkercomplexen in de Afghaanse bergen, met biologische en nucleaire wapens, met staatshulp uit Irak, Iran en Noord-Korea en met slechts één maar dan wel een bijzonder Evil punt op de agenda: de totale liquidatie van de westerse beschaving. Amerika op kop. Een nu oude Donald Rumsfeld mocht zich nogmaals volledig laten gaan.
Twee extremistische ideologieën, waarvan één aan het roer van een militaire hypermacht, waren vroeger strijdmakkers maar staan nu lijnrecht tegenover elkaar. Met ongelijke middelen jongleren ze met de wereldvrede in een zelfverzonnen titanenstrijd tussen Good en Evil, tussen "with us" en "against us". Net als Loose Change en Terror Storm kan ook deze onvergelijkbare documentaire-reeks van de BBC gratis en legaal bekeken worden op Google Video en andere mediahosters:
Deel 1: Baby It's Cold Outside,
Deel 2: The Phantom Victory,
Deel 3: The Shadows in the Cave.
911 - Al Qaeda - BBC - extremisme - Midden-Oosten - neoconservatisme - terrorisme - USA
